Caltech’teki araştırmacılar, yüz ifadeleriyle kişilik yargısını kelime kullanmadan inceleyen yenilikçi bir yöntem geliştirdi.
Yeni Araştırmanın Amacı
Yüzyıllardır, insanların yüz ifadeleri üzerinden kişilikleri hakkında nasıl yargılarda bulunduğu araştırılmaktadır. Ancak önceki çalışmalar genellikle katılımcılara belirli kelimelerle tanımlanmış yüzleri değerlendirttikleri için sınırlı kalmıştır. Caltech’teki bir ekip, bu durumu aşarak, kişilik yargısını kelime etiketleri olmadan inceleme fırsatı sundu.
Deneyin Detayları
Yue Xu liderliğindeki ekip, 3.000’den fazla katılımcı ile iki farklı deney gerçekleştirdi. Katılımcılara, yüzleri nasıl değerlendirecekleri konusunda herhangi bir puanlama ölçeği verilmedi. Bunun yerine, yüzleri kişilik benzerliklerine göre sıralamaları istendi. Benzer yüzler bir araya yerleştirilirken, farklı yüzler daha uzak konumlandırıldı.
Çeşitli Yüzler Üzerine Yapılan Çalışmalar
İlk deneyde, çoğunluğu beyaz olan yüzler kullanıldı. İkinci deneyde ise, beyaz yüzlerin yanı sıra siyah ve Asyalı yüzler de yer aldı. Bu, araştırmanın bulgularının farklı ırklardaki bireyler için geçerliliğini test etmeyi amaçlıyordu.
Anahtar Kişilik Boyutları
Yüzlerin sıralanması sonucunda, araştırmacılar beş anahtar kişilik boyutu belirledi: yaklaşılabilirlik, sıcaklık, yetkinlik, ahlak ve gençlik. İkinci deneyde, ırkla ilişkilendirilen önyargıların etkileri de belirgin bir şekilde görüldü.
Önyargıların Sınırlandırılması
Xu, “Araştırmamızın amacı insanların önyargılarını ve stereotiplerini anlamaktır. Katılımcılar bu yüzleri tanımadıkları için gerçek kişilikleri hakkında bir bilgi edinmiyoruz, sadece ilk izlenimlerini değerlendiriyoruz,” dedi. Elde edilen bulgular, önceki kelime tabanlı çalışmalarla da uyumlu sonuçlar verdi.
Gelecek Araştırmalar ve Uygulamalar
Yeni yöntem, dil engeli olan bireyler veya farklı kültürlerden gelen katılımcılarla yapılacak çalışmalara olanak tanıyor. Adolphs, bu yaklaşımın bebekler veya insan olmayan primatlarla da uygulanabileceğini belirtti. Ayrıca, araştırmacılar beyin aktivitelerini inceleyerek yüzlerin beyinde nasıl temsil edildiğini ve dilin yargı sürecine ne zaman girdiğini araştırmayı planlıyorlar.
Çalışmanın Yayınlanması
Bu araştırma, Nature Human Behaviour dergisinde “Trait judgments of faces using a task without word labels” başlığıyla yayımlandı. Çalışmanın yazarları arasında Umit Keles ve Chujun Lin de yer alıyor. Araştırma, Ulusal Ruh Sağlığı Enstitüsü, Simons Vakfı ve Japonya Bilim ve Teknoloji Ajansı tarafından desteklenmiştir.
