Baş ve boyun kanserleri; ağız boşluğu, dil, yutak, gırtlak, burun boşluğu, sinüsler ve tükürük bezleri gibi farklı bölgelerde gelişebilen kötü huylu tümörleri kapsıyor.
Hastalığın erken döneminde ortaya çıkan bazı belirtiler üst solunum yolu enfeksiyonları veya diğer iyi huylu rahatsızlıklarla karıştırılabiliyor. Bu nedenle uzun süre devam eden, tekrarlayan veya giderek şiddetlenen şikâyetlerin ihmal edilmemesi önem taşıyor.
Geçmeyen ses kısıklığı ve yutma güçlüğüne dikkat
Baş ve boyun kanserlerinin belirtileri tümörün geliştiği bölgeye göre değişebiliyor. Gırtlak bölgesindeki tümörlerde ses kısıklığı erken belirtilerden biri olabilirken, yutak ve ağız boşluğu tümörlerinde yutma güçlüğü, boğaz ağrısı veya iyileşmeyen yaralar görülebiliyor.
Özellikle üç haftadan uzun süren ses kısıklığı, sürekli boğaz ağrısı, yutkunurken ağrı ve iyileşmeyen ağız yaraları dikkatle değerlendirilmesi gereken belirtiler arasında bulunuyor.
Açıklanamayan kulak ağrısı, ağız içinde kırmızı veya beyaz lekeler, tek taraflı burun tıkanıklığı ve tekrarlayan burun kanamaları da bazı baş ve boyun tümörlerinde görülebilen bulgular arasında yer alıyor.
Bu belirtilerin bulunması kişinin kanser olduğu anlamına gelmiyor. Ancak uzun süre devam eden şikâyetlerde altta yatan nedenin belirlenmesi için hekim değerlendirmesi önem taşıyor.
Boyundaki ağrısız şişlik göz ardı edilmemeli
Dikkat edilmesi gereken belirtilerden biri de boyunda ortaya çıkan ve zamanla büyüyebilen şişlikler.
Boyundaki lenf bezlerinin büyümesi çoğunlukla enfeksiyonlar gibi iyi huylu nedenlerle ilişkili olsa da bazı durumlarda baş ve boyun bölgesindeki kötü huylu tümörlerin belirtisi olabiliyor.
Özellikle belirgin bir enfeksiyon olmadan ortaya çıkan, kendiliğinden kaybolmayan veya giderek büyüyen boyun kitlelerinin değerlendirilmesi gerekiyor. Şişliğin ağrısız olması da tek başına zararsız olduğu anlamına gelmiyor.
Kulak burun boğaz muayenesinde ağız boşluğu, boğaz, gırtlak ve boyun birlikte değerlendirilebiliyor. Gerekli görülen durumlarda ultrasonografi, endoskopik inceleme, ileri görüntüleme yöntemleri ve biyopsiden yararlanılabiliyor.
Sigara, alkol ve HPV risk faktörleri arasında
Baş ve boyun kanserlerinin gelişiminde çevresel etkenler, yaşam alışkanlıkları ve bazı viral enfeksiyonlar rol oynayabiliyor.
Tütün ürünlerinin kullanımı ve alkol tüketimi özellikle ağız boşluğu, yutak ve gırtlak kanserleri açısından önemli risk faktörleri arasında bulunuyor. Tütün ve alkolün birlikte kullanılması ise riski daha da artırabiliyor.
İnsan papilloma virüsünün (HPV) bazı tipleri de özellikle bademcik ve dil kökü bölgesinde gelişen orofarenks kanserleriyle ilişkilendiriliyor.
Riskin azaltılması açısından tütün ürünlerinden uzak durulması, alkol tüketiminin sınırlandırılması, ağız ve diş sağlığının korunması ve HPV aşılaması konusunda sağlık profesyonellerinden bilgi alınması önem taşıyor.
Erken tanı tedavi seçeneklerini etkiliyor
Baş ve boyun kanserlerinde tedavi planı; tümörün bulunduğu bölge, büyüklüğü, hastalığın evresi ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirleniyor.
Cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, immünoterapi ve hedefe yönelik tedaviler hastalığın özelliklerine göre değerlendirilebilen seçenekler arasında yer alıyor.
Baş ve boyun bölgesinin konuşma, nefes alma, çiğneme ve yutma gibi temel fonksiyonlarla ilişkili olması nedeniyle tedavi planlamasında bu fonksiyonların mümkün olduğunca korunması da önem taşıyor.
Gelişmiş cerrahi teknikler ve multidisipliner yaklaşımlar, hastalığın ve hastanın özelliklerine göre kişiselleştirilmiş tedavi planlarının oluşturulmasına olanak sağlıyor.
Üç haftadan uzun süren şikâyetleri ertelemeyin
Üç haftadan uzun süren ses değişiklikleri, boğaz ağrısı, iyileşmeyen ağız yaraları ve yutma sorunlarının kulak burun boğaz uzmanı tarafından değerlendirilmesi öneriliyor. Boyunda yeni ortaya çıkan veya büyüyen bir kitle söz konusu olduğunda ise üç hafta beklenmeden hekime başvurulması önem taşıyor.
Baş ve boyun kanserlerinde şüpheli belirtilerin zamanında değerlendirilmesi, hastalığın erken dönemde tespit edilmesine ve uygun tedavi seçeneklerinin belirlenmesine katkı sağlayabiliyor.
