Yeni Dünya Sineği Tehdidi
Yeni Dünya sineği (NWS), Amerika Birleşik Devletleri’nde hayvanlar için büyük bir tehdit oluşturmaya devam ediyor. Texas A&M Üniversitesi’nden araştırmacılar, bu parazitin genetiğine yönelerek onun kökenini daha iyi anlamayı, değişim gösterip göstermediğini ve kullanılan ilaçlara karşı direnç geliştirip geliştirmediğini araştıracaklar.
Texas A&M College of Veterinary Medicine and Biomedical Sciences (VMBS) bünyesindeki bilim insanları, Honduras’taki hayvan sağlığı uzmanlarıyla iş birliği yaparak, ABD Tarım Bakanlığı’nın Yeni Dünya Sineği Büyük Mücadelesi’nden yaklaşık 4 milyon dolar fon elde etti. Bu iki yıllık projede, Honduras’taki devam eden bir salgından alınan örnekler kullanılarak parazitin izlenmesi ve kontrolü için yeni araçlar geliştirilecek.
Projenin Kapsamı
Bu proje, parazitbilim ve genomik alanlarındaki uzmanlığı birleştirerek, binlerce bireysel sineği inceleyecek ve araştırmacıların şimdiye kadar gerçekleştirdiği en kapsamlı genomik analizi oluşturmayı hedefliyor. NWS, yaralara yerleşen ve sıcak kanlı hayvanların canlı dokusunu yiyen bir parazitik sinektir. Enfeksiyonlar, ciddi yaralara yol açabilir ve zamanında tedavi edilmezse ölümcül olabilir.
Dr. Guilherme Verocai, “Bu sinek, sıcak kanlı herhangi bir hayvana yerleşebilir,” diyor. Sığır, etkilenen türler arasında yer alırken, atlar, koyunlar, keçiler, domuzlar, evcil hayvanlar, yaban hayat ve insanlar da bu parazitten etkilenebiliyor.
Geçmişteki Mücadele ve Yeniden Ortaya Çıkış
NWS, 1950’lerde başlayan uzun bir mücadele ile ABD’den ortadan kaldırıldı. Bu çaba, sinek popülasyonlarını Meksika ve Orta Amerika’ya doğru güney yönünde iterek Panama’daki biyolojik bir engelleme noktasına kadar ulaştı. Ancak 2021 ve 2022 yıllarında Panama’da vaka sayıları yeniden artmaya başladı. Birkaç yıl içinde bu salgın, Orta Amerika ve Meksika üzerinden ABD’ye ulaştı.
Verocai, NWS ABD’ye ulaşmadan önce Honduras’taki hayvan sağlığı yetkilileriyle ilişkiler geliştirmeye başladı. Honduras’ın Ulusal Tarım Sağlığı ve Gıda Güvenliği Servisi temsilcileri, 2025’in sonlarında Texas A&M’i ziyaret ederek iş birliği kapılarını açtılar.
Genomik Verilerin Önemi
Bu araştırmacı ekibi, NWS popülasyonlarının ilaç direnç genetik işaretlerini taşıyıp taşımadığını belirlemek için genomik verileri kullanacak. Daha önce, Güney Amerika’nın endemik bölgelerinde ilaç dirençli popülasyonlar rapor edilmiştir. Araştırmacılar, topladıkları örneklerin genetik bilgileri ile birlikte, bu hayvanların nasıl tedavi edildiği gibi detayları inceleyerek direnç gelişiminde belirli kalıpları tespit etmeyi umuyor.
Verocai, “İlaç direnç işaretlerini taramak için geçerli bir moleküler test geliştirmeyi umuyoruz,” diyor. Bu test, ABD veya endemik ülkelerde uygulanabilir hale getirilebilir.
Gelecek İçin Araçlar Geliştirme
Proje sonunda oluşacak genomik veritabanı, yalnızca mevcut salgını anlamanın ötesinde kullanımlara sahip olacak. Farklı yerlerden toplanan sineklerin genetiklerini karşılaştırarak, araştırmacılar popülasyonların ilişkisini belirleyip yeni salgınların kökenini takip edebilecekler. Verocai, “Florida’da bir salgın olursa, bunun Texas’taki durumla ne kadar ilişkili olduğunu anlayabiliriz,” diyor.
Projenin tamamlanmasının ardından elde edilen genomik veriler, diğer araştırmacılara sunulacak. Böylece ABD, Orta Amerika ve diğer bölgelerde bilim insanları, bu çalışmaları geliştirerek paraziti kontrol etme konusunda yeni yaklaşımlar keşfedebilecekler.
