Yeni bir araç, araştırmacılara güvenilirliği sorgulanan klinik denemeleri tespit etme olanağı sunuyor.
INSPECT-SR Aracı Nedir?
Bugün The BMJ dergisinde tanıtılan INSPECT-SR aracı (INveStigating ProblEmatic Clinical Trials in Systematic Reviews), uluslararası bir araştırmacı grubunun geliştirdiği bir sistemdir. Bu araç, güvenilirliği sorgulanan rastgele kontrollü denemelerin (RCT) neden olduğu riskleri ele almayı hedefliyor. İnsan hatası veya araştırma suistimali gibi sorunlardan etkilenen çalışmalar, sistematik incelemelerin dayanarak oluşturduğu kanıtları çarpıtabilir ve bu da tedavi kılavuzlarını etkileyebilir. Sonuç olarak, yanlış veya zararlı önerilere yol açabilir.
Örnek Sorunlu Çalışmalar
Son zamanlarda, COVID-19 tedavisi için ivermektin üzerine yapılan bir sistematik inceleme, sorunlu çalışmalara örnek teşkil etti. ABD, İngiltere ve AB sağlık otoriteleri, bu incelemelerde kullanılan bazı denemelerin güvenilir olmadığını belirtti. Daha sonra yapılan yüksek kaliteli denemeler ise, bu tedavi için pek az ya da hiç fayda sağlamadığını ortaya koydu.
INSPECT-SR Nasıl Kullanılacak?
Manchester Üniversitesi, Cochrane ve Colorado Üniversitesi’nden araştırmacılar tarafından geliştirilen INSPECT-SR aracı, dünya genelindeki 40’tan fazla kuruluşla iş birliği içinde oluşturulmuştur. Bu araç, inceleme yapanların dört ana alanda – yayın sonrası bildirimler, çalışma yürütme, yönetim ve şeffaflık, metin ve figürler, çalışma sonuçları – 21 yapılandırılmış kontrol gerçekleştirmelerini sağlıyor.
Araştırmacıların Görüşleri
Projenin baş araştırmacısı Dr. Jack Wilkinson, “Dünya genelinden 150’den fazla bütünlük ve sağlık araştırma uzmanı, INSPECT-SR’nin geliştirilmesine katkıda bulundu. Araştırmacılar bu aracı kullanarak rastgele kontrollü denemelerin güvenilirliğini değerlendirebilir ve sorunlu çalışmaları tespit edebilirler,” dedi.
Gelecekteki Etkisi
INSPECT-SR, yanlılık veya metodolojik kaliteyi değerlendiren araçlardan farklı olarak, yalnızca deneme verilerinin güvenilirliğine odaklanıyor. Çerçeve, suistimali varsaymaz veya kasıtlı bir yanlışlık ima etmez, ancak sahte çalışmaları ve diğer sorunlu denemeleri tespit etmeye olanak tanır. Araştırma ekibi, inceleme yapanlar, kılavuz geliştiriciler ve yayıncıların INSPECT-SR’yi benimsemelerini teşvik ediyor ve bu aracın RCT’lerin güvenilirliğini değerlendirmede standart haline gelmesini bekliyor.
Ücretsiz Erişim
INSPECT-SR, lansmanından itibaren herkesin kullanımına sunulmuştur. Ayrıca, Cochrane incelemelerinde kullanım için onaylanmış ve Cochrane inceleme ekiplerinin, dahil edilen çalışmaların bütünlük endişeleri taşıyıp taşımadığını değerlendirirken başvurdukları kaynaklar arasına eklenmiştir.
